De Belgische export daalde in 2024 sterker dan de wereldhandel en de afhankelijkheid van invoer uit landen buiten de Europese Unie groeide. Toch onderscheidt België zich door een hogere intensiteit op het vlak van onderzoek en ontwikkeling dan zijn buurlanden. Dat blijkt uit de eerste editie van het Belgian Competitiveness Overview van de FOD Economie.
In 2024 kromp de wereldhandel met 3 % in exportwaarde, terwijl de Belgische export met 4 % terugliep ten opzichte van 2023. Een sterkere daling die de moeilijkheden bevestigt waarmee een zeer open economie te kampen heeft in een reeds verslechterde internationale context. Wat het aandeel in de exportmarkt betreft, bekleedt België met 1,8 % nu de 19e plaats op internationaal niveau.
De dominante sectoren, zoals de chemiesector, die bijzonder gevoelig zijn voor de wereldwijde conjunctuur, dragen in grote mate bij aan die ontwikkeling.
Tegelijk blijft de afhankelijkheid van de Belgische industrie van invoer uit landen buiten de Europese Unie (EU) in de meeste industriële sectoren toenemen. Die trend wordt vooral gedreven door de handel met China, de rest van Azië en de Verenigde Staten. Het weerspiegelt de integratie van België in de mondiale waardeketens, maar vergroot ook de risico's in verband met externe schokken en geopolitieke spanningen.
De sectoren die hier het meest door worden getroffen, zijn met name de automobielindustrie, de productie van elektrische apparaten en de textiel- en leersector, waar geïmporteerde input een centrale plaats inneemt in de productie.
In die context wijzen sommige indicatoren niettemin op de soliditeit van belangrijke fundamentele factoren. De intensiteit van onderzoek en ontwikkeling (O&O) in de Belgische economie steeg van 3,1 % van het bbp in 2015 tot 3,4 % in 2024. Die van de buurlanden daarentegen daalde tot gemiddeld 2,2 % van het bbp.
Die prestatie is grotendeels te verklaren door de impact van technologie-intensieve sectoren, met name de farmaceutische industrie, en door de invloed van investeringen in immateriële activa. Ze vormt een essentiële hefboom om de productiviteit te ondersteunen en het concurrentievermogen op lange termijn kracht bij te zetten.
De analyses schetsen een gemengd beeld van het Belgische concurrentievermogen: een sterkere daling van de export en een toegenomen afhankelijkheid van partners buiten de EU, maar ook een innovatievermogen dat een belangrijke troef blijft. Met het Belgian Competitiveness Overview biedt de FOD Economie een nieuw instrument aan om enerzijds de evolutie van de belangrijkste determinanten van het Belgische concurrentievermogen regelmatig op te volgen en beter te begrijpen, en anderzijds een coherent en feitelijk overzicht van die dynamieken te geven om het economische debat te voeden.Lien Meurisse, woordvoerster van de FOD Economie
- de energiekosten van de industrie blijven aanzienlijk in vergelijking met die van de buurlanden;
- de energie- en de broeikasgasintensiteit zijn hoog, wat de noodzaak onderstreept om de energietransitie te versnellen;
- de productiviteitswinsten blijven beperkt en compenseren niet het hogere niveau van de loonkosten vergeleken met de buurlanden;
- ondanks een solide numerieke basis is er een tekort aan vaardigheden, met name wat betreft afgestudeerden in de STEM-richtingen (wetenschappen, technologie, engineering en wiskunde);
- de werkgelegenheidsgraad ligt nog steeds onder de gestelde doelen.
Het Belgian Competitiveness Overview maakt jaarlijks een analyse van het Belgische concurrentievermogen, onder meer ten opzichte van onze buurlanden. Naast deze brochure publiceert de FOD Economie elk jaar ook de belangrijkste Belgische energiestatistieken (Belgian Energy Data Overview) en een overzicht van de key indicatoren over onze digitale economie (Belgian Digital Economy Overview). Binnenkort voegen we er ook nog een overzicht van de belangrijkste data over de consumentenbescherming aan toe. Blijf je graag op de hoogte? Abonneer je dan op onze nieuwsupdates :